Wat is sociale steun?

Sociale steun is de hulp en ondersteuning die mensen krijgen van anderen in hun omgeving (netwerk). Het gaat daarbij zowel om wie er in je leven aanwezig is als om wat die mensen voor je betekenen. 1 Met andere woorden: sociale steun bestaat uit een structureel (wie) en een functioneel aspect (wat).

De structuur: Je sociale netwerk

Het sociaal netwerk van een persoon is het geheel van sociale relaties dat iemand onderhoudt, zoals familie, vrienden, buren, collega's en groepen of verenigingen waarbij iemand betrokken is. 2–⁠4

Sociale netwerken kunnen verschillen in grootte en samenstelling. Sommige mensen hebben een groot netwerk met veel contacten, terwijl anderen een kleiner maar hechter netwerk hebben. Het is belangrijk om te benadrukken dat een groot netwerk of veel contactmomenten niet automatisch betekent dat iemand zich goed gesteund voelt. De kwaliteit van de relaties en de steun is belangrijker dan het aantal mensen in het netwerk.

Handen die elkaar vasthouden.

De functie: wat anderen voor je doen

De functionele kan van sociale steun is wat de mensen in je netwerk daadwerkelijk voor je betekenen. Hierbij gaat het om de kwaliteit van steun, en die wordt vooral bepaald door hoe iemand deze steun zelf ervaart. 2

Vormen van sociale steun

Sociale steun wordt onderverdeeld in 4 soorten.

De steun waarbij iemand zich gezien, gewaardeerd en geliefd voelt. 4 Dit kan bijvoorbeeld door iemand die luistert, begrip toont, empathie laat zien of vertrouwen geeft. Emotionele steun geeft het gevoel erbij te horen en er niet alleen voor te staan. Deze vorm van steun wordt vaak gezien als de kern van sociale steun omdat zij sterk bijdraagt aan verbondenheid.

Dit is praktische en tastbare hulp. 4 Denk hierbij aan hulp bij boodschappen, financiële ondersteuning, helpen bij een klusje of ondersteuning bij dagelijkse taken. Hoewel deze hulp kan laten zien dat iemand om je geeft, verschilt zij van emotionele steun doordat ze vooral gericht is op doen en handelen.

Dit is advies, informatie of uitleg. 4 Dit kan bijvoorbeeld door mee te denken over oplossingen, informatie te delen of te helpen bij het nemen van beslissingen. Deze vorm van steun kan belangrijk zijn in situaties van stress of onzekerheid en kan helpen bij het nadenken over een bepaalde situatie en het oplossen van problemen.

Dit is steun die helpt bij zelfreflectie en het versterken van zelfvertrouwen. 4 Het gaat hierbij om bevestiging en erkenning, zoals horen dat je iets goed hebt aangepakt of feedback krijgen die helpt jezelf beter te begrijpen. Het doel is niet het aandragen van oplossingen, maar het ondersteunen van iemands zelfbeeld.

Sociale steun gaat dus om positieve en helpende interacties met anderen. 5  Deze interacties zijn op momenten dat iemand steun nodig heeft. Pas als zowel de structurele kant (het netwerk van mensen om je heen) als de functionele kant (wat deze mensen voor je doen) aanwezig zijn, kan sociale steun daadwerkelijk bijdragen aan het welzijn van iemand. Samen bepalen ze in welke mate iemand zich gesteund voelt en hoe sterk het sociaal welzijn is.

Waarom is sociale steun belangrijk?

Een goed sociaal welzijn heeft een positieve invloed op de gezondheid. Mensen die zich sociaal gesteund voelen, kunnen: 4

  • Meer veerkracht vertonen
  • Beter omgaan met stress
  • Meer controle en stabiliteit ervaren
  • Een sterker gevoel van eigenwaarde hebben
  • Meer positieve emoties voelen en een beter psychologisch welzijn ervaren
Mensen die op hun handen een plant dragen. Symboliserend voor sociale steun en veerkracht.

Bovendien kan sociale steun gezond gedrag stimuleren, zoals regelmatig bewegen, gezond eten en het volgen van medische adviezen. 1, 2  Dit kan op een directe manier, bijvoorbeeld doordat tips en informatie worden gegeven, of op een indirecte manier, doordat iemand zich meer gemotiveerd en gesteund voelt om gezonde keuzes te maken.

Zelf stappen zetten naar meer sociale steun en verbinding

Sociale steun is niet altijd vanzelfsprekend, maar je hoeft er niet alleen voor te staan. Kleine stappen kunnen al helpen om meer steun, verbondenheid en contact te ervaren.

Sociale contacten verbeteren hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar kan veel betekenen voor je welzijn. Ook als het lastig lijkt door gezondheidsproblemen, financiële zorgen of omdat je alleen woont, kunnen een paar kleine stappen al helpen om waardevolle en betekenisvolle relaties op te bouwen. 6

  • Iedereen kan maar een bepaalde hoeveelheid sociale activiteiten aan. Wat voor de één goed voelt, kan voor een ander te veel zijn.
  • Begin rustig: voeg één of twee nieuwe activiteiten toe aan je routine en kijk hoe je je voelt. Je kunt later altijd meer doen.
  • Speel samen kaart- of bordspellen, thuis of online.
  • Ga samen op uitstapjes of maak een kleine reis. Benieuwd wat er in de buurt te doen is? Via UiTinVlaanderen vind je activiteiten en evenementen georganiseerd bij jou in de buurt.
  • Maak een video-of telefoongesprek met vrienden en familie. Contact opnemen is niet altijd gemakkelijk. Vermoeidheid, emoties of de vele vragen die je krijgt, kunnen het lastig maken om te bellen of af te spreken. Met de Stamps-app kun je op een eenvoudige manier aan je naasten laten weten hoe het met je gaat. Zo blijf je verbonden, zonder telkens opnieuw je verhaal te moeten vertellen.
  • Deel muziek, hobby's of herinneringen met elkaar.
  • Herstel het contact met oude vrienden.
  • Volg een kook-, kunst-, dans- of taalcursus, online of bij een lokale organisatie.
  • Sluit je aan bij een lees- of filmclub.
  • Leer een muziekinstrument spelen of ga het opnieuw gaan spelen.
  • Bezoek musea. In België bestaat er een Museumpas, waarmee je een jaar lang toegang tot musea hebt.
  • Bezoek een buurthuis en doe mee aan activiteiten.
  • Sluit je aan bij een commissie of werkgroep of help bij een activiteit.
  • Doe vrijwilligerswerk bij scholen, bibliotheken, musea, ziekenhuizen of dierenasielen.
  • Ga dansen, wandelen of fietsen met een familielid of vriend.
  • Sluit je aan bij een sportclub in je buurt.
  • Maak een wandeling in de buurt.
  1. 1.

    Uchino, B. N. Social Support and Health: A Review of Physiological Processes Potentially Underlying Links to Disease Outcomes. J. Behav. Med. 29, 377–387 (2006).

  2. 2.

    Nausheen, B., Gidron, Y., Peveler, R. & Moss-Morris, R. Social support and cancer progression: A systematic review. J. Psychosom. Res. 67, 403–415 (2009).

  3. 3.

    Seeman, T. E. Social ties and health: The benefits of social integration. Ann. Epidemiol. 6, 442–451 (1996).

  4. 4.

    Langford, C. P. H., Bowsher, J., Maloney, J. P. & Lillis, P. P. Social support: a conceptual analysis. J. Adv. Nurs. 25, 95–100 (1997).

  5. 5.

    Hupcey, J. E. Clarifying the social support theory‐research linkage. J. Adv. Nurs. 27, 1231–1241 (1998).

  6. 6.

    Social Wellness Toolkit — More Resources | National Institutes of Health (NIH). https://www.nih.gov/health-information/your-healthiest-self-wellness-toolkits/social-wellness-toolkit/social-wellness-toolkit-more-resources (2025).

  7. 7.

    Zagic, D., Wuthrich, V. M., Rapee, R. M. & Wolters, N. Interventions to improve social connections: a systematic review and meta-analysis. Soc. Psychiatry Psychiatr. Epidemiol. 57, 885–906 (2022).

  8. 8.

    Diniz Pinto, K., Vieira De Souza, C. T., Benamor Teixeira, M. D. L. & Fragoso Da Silveira Gouvêa, M. I. Animal assisted intervention for oncology and palliative care patients: A systematic review. Complement. Ther. Clin. Pract. 43, 101347 (2021).

  9. 9.

    Holder, T. R. N., Gruen, M. E., Roberts, D. L., Somers, T. & Bozkurt, A. A Systematic Literature Review of Animal-Assisted Interventions in Oncology (Part I): Methods and Results. Integr. Cancer Ther. 19, 1534735420943278 (2020).

Laatste aanpassing: