Wat is acupressuur?

Acupressuur gebruikt dezelfde punten, acupunten, op het lichaam als acupunctuur, maar in plaats van naalden, wordt er druk uitgeoefend op deze punten. 1–⁠4 Dit kan met de handen en vingers of met een speciaal apparaat. Soms wordt één punt gestimuleerd, en soms meerdere punten tegelijk, afhankelijk van het gewenste resultaat. 1, 3

Je kan acupressuur ook zelf uitvoeren door je vingers te gebruiken of acupressuurpolsbandjes te dragen om druk uit te oefenen op het   acupunt. 1 Zelf acupressuur toepassen is eenvoudig en kan overal worden gedaan met weinig of geen apparatuur.

Acupressuur

Acupunten bevinden zich op specifieke plekken langs denkbeeldige lijnen, die meridianen worden genoemd, en door het hele lichaam lopen. Druk wordt langzaam en ritmisch uitgeoefend op elk acupunt. 5 Dit kan gedurende een minuut, maar ook iets langer.

  • Pericardium 6, P6 (Neiguan): Dit is een veelgebruikt acupunt bij misselijkheid en braken. 1, 4, 6 Dit punt bevindt zich aan de binnenkant van de pols, ongeveer drie vingerbreedtes (3 tot 5 cm) van de polsplooi af, tussen de twee pezen die daar lopen. P6 kan op verschillende manieren gestimuleerd worden, bijvoorbeeld door met de vingers op dit punt te drukken of door acupressuurpolsbandjes te dragen.
  • Maag 36, ST36 (Zusanli): Stimulatie van dit punt help om je immuunsysteem te versterken, ontstekingen te verminderen en je energie te verhogen. 7–⁠9 ST36 wordt ook vaak gebruikt om vermoeidheid bij kanker te verminderen. 8 ST36 bevindt zich aan de voorkant van je onderbeen, aan de onderkant van je knieschijf, ongeveer drie duimbreedtes naar beneden langs het been. 10
  • Yintang: Dit acupunt ligt tussen de wenkbrauwen en staat bekend om zijn kalmerende werking. 11 Stimulatie van dit punt kan helpen om te ontspannen en wordt daarom vaak gebruikt bij angstklachten.

Bij welke klachten en nevenwerkingen kan acupressuur helpen?

  • Misselijkheid en braken

    Acupressuur kan, naast de gebruikelijke medicijnen, helpen bij het verminderen van misselijkheid en braken tijdens chemotherapie. 1, 4, 6, 12, 13 De meeste studies richten zich op de stimulatie van Neiguan als een effectieve manier om misselijkheid en braken ten gevolge van chemotherapie te verlichten. 4 De duur van de acupressuursessies varieert in studies, maar duurt meestal tussen de 12 en 30 minuten.

    Verder onderzoek moet uitwijzen welke extra acupunten, naast Neiguan, nog nuttig kunnen zijn om de effectiviteit van zelf-toegepast acupressuur te vergroten bij misselijkheid en braken. 1

  • Vermoeidheid

    Acupressuur zou mogelijks kunnen helpen bij vermoeidheid, maar er is momenteel onvoldoende bewijs om dit te bevestigen, omdat studies vaak kleinschalig zijn en gemengde resultaten laten zien. 1, 3, 14 Er zijn aanvullende grootschalige onderzoeken nodig om de onzekerheid te verminderen die voortkomt uit zowel positieve als negatieve resultaten.

    Volgens richtlijnen kan acupressuur overwogen worden om dagelijks tijdens de behandeling toe te passen gedurende zes weken op de punten Yintang, Anmian, Shenmen, Sanyinjiao en Taichong. 3

  • Zenuwpijn, -tintelingen en gevoelloosheid (neuropathie)

    Acupressuur kan helpen bij neuropathie die ontstaat door chemotherapie. 15, 16 Acupressuur helpt niet bij het voorkomen van neuropathie, maar kan wel helpen met het verminderen van de symptomen. 16, 17 Het acupunt Zusanli wordt vaak gebruikt voor de behandeling van deze klachten. 17

  • Pijn

    Acupressuur kan helpen bij algemene spier- en gewrichtspijn tijdens de behandeling van kanker, zoals chemotherapie, bestraling, doelgerichte therapie of hormoontherapie. 15, 18 Acupressuur helpt mogelijks ook bij pijn na een operatie of andere kankergerelateerde procedures, zoals een biopsie. De studies die dit ondersteunen zijn echter vaak kleinschalig en grotere studies zijn nodig om de effecten verder te bevestigen. 15

  • Angst

    Richtlijnen geven aan dat acupressuur een praktische, kortetermijnoplossing kan zijn tijdens procedures om angst te verminderen, maar verder onderzoek is nodig om de effectiviteit te bevestigen. 2, 19, 20 Er is verder geen duidelijk bewijs dat acupressuur helpt bij het verminderen van angstklachten, ongeacht wanneer het tijdens de behandeling wordt toegepast.

Tegenaanwijzingen voor acupressuur

Bij acupressuur wordt diepe of intense druk niet aanbevolen in de buurt van kankerlaesies, bestraalde gebieden, medische hulpmiddelen (zoals een katheter), bij patiënten met een verhoogd risico op bloedingen, of op ledematen met kans op lymfoedeem. 21

Zijn er bijwerkingen van acupressuur?

Over het algemeen is het risico op bijwerkingen bij acupressuur laag. Soms kunnen er milde bijwerkingen optreden, zoals constipatie, diarree, een opgeblazen gevoel, vermoeidheid en hoofdpijn. 4 Deze bijwerkingen verdwijnen vanzelf zodra je stopt met acupressuur. 4, 13  

Ook kan er lichte pijn optreden op de plekken waar acupressuur wordt toegepast. 18

Alternatieven voor acupressuur

Alternatieven voor acupressuur zijn: 

  • Moxibustie (moxatherapie)

    Moxibustie is een warmtebehandeling waarbij brandende of smeulende kruiden op of boven acupunctuurpunten worden gebracht. 3, 8, 21, 22 Gewoonlijk wordt het kruid Artemisia vulgaris gebruikt. Het is belangrijk om voorzichtig te zijn met warmtebehandelingen, zoals moxibustie, omdat chemotherapie en bestraling de huid gevoeliger kunnen maken en de kans op verbranding kunnen vergroten. 21 Ook neuropathie (gevoelloosheid) kan de gevoeligheid voor warmte verminderen, wat het risico op verwonding of verbranding kan vergroten. 

Moxibustie

Wordt acupressuur terugbetaald?

De wettelijk verplichte ziekteverzekering voorziet geen terugbetaling voor acupressuur.

 

  1. 1.

    Greenlee, H. et al. Clinical practice guidelines on the evidence‐based use of integrative therapies during and after breast cancer treatment. CA. Cancer J. Clin. 67, 194–232 (2017).

  2. 2.

    Carlson, L. E. et al. Integrative Oncology Care of Symptoms of Anxiety and Depression in Adults With Cancer: Society for Integrative Oncology–ASCO Guideline. J. Clin. Oncol. 41, 4562–4591 (2023).

  3. 3.

    Gowin, K. et al. Integrative Therapies in Cancer Care: An Update on the Guidelines. Am. Soc. Clin. Oncol. Educ. Book 44, e431554 (2024).

  4. 4.

    Alhusamiah, B. et al. The Effectiveness of P6 and Auricular Acupressure as a Complimentary Therapy in Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting Among Patients With Cancer: Systematic Review. Integr. Cancer Ther. 23, 15347354241239110 (2024).

  5. 5.

    Waits, A., Tang, Y.-R., Cheng, H.-M., Tai, C.-J. & Chien, L.-Y. Acupressure effect on sleep quality: A systematic review and meta-analysis. Sleep Med. Rev.37, 24–34 (2018).

  6. 6.

    Ezzo, J. et al. Acupuncture-Point Stimulation for Chemotherapy-Induced Nausea and Vomiting. J. Clin. Oncol. 23, 7188–7198 (2005).

  7. 7.

    Tang, W.-R. et al. Effects of acupressure on fatigue of lung cancer patients undergoing chemotherapy: An experimental pilot study. Complement. Ther. Med.22, 581–591 (2014).

  8. 8.

    Choi, T.-Y., Ang, L., Jun, J. H., Alraek, T. & Lee, M. S. Acupuncture and Moxibustion for Cancer-Related Fatigue: An Overview of Systematic Reviews and Meta-Analysis. Cancers 14, 2347 (2022).

  9. 9.

    Shih, Y.-W. et al. Significant Effect of Acupressure in Elevating Blood Stem Cell Factor During Chemotherapy in Patients With Gynecologic Cancer. J. Nurs. Res. 26, 411–419 (2018).

  10. 10.

    WHO Standard Acupuncture Point Locations in the Western Pacific Region. WHO (2008).

  11. 11.

    Kwon, C.-Y. & Lee, B. Acupuncture or Acupressure on Yintang (EX-HN 3) for Anxiety: A Preliminary Review. Med. Acupunct. 30, 73–79 (2018).

  12. 12.

    Eghbali, M. et al. The effect of auricular acupressure on nausea and vomiting caused by chemotherapy among breast cancer patients. Complement. Ther. Clin. Pract. 24, 189–194 (2016).

  13. 13.

    Tan, J.-Y. et al. Effects of auricular acupressure on chemotherapy-induced nausea and vomiting in breast cancer patients: a preliminary randomized controlled trial. BMC Complement. Med. Ther. 22, 87 (2022).

  14. 14.

    Bower, J. E. et al. Management of Fatigue in Adult Survivors of Cancer: ASCO–Society for Integrative Oncology Guideline Update. J. Clin. Oncol. 42, 2456–2487 (2024).

  15. 15.

    Mao, J. J. et al. Integrative Medicine for Pain Management in Oncology: Society for Integrative Oncology–ASCO Guideline. (2022).

  16. 16.

    Yeh, M.-L., Hsu, C.-C., Lin, M., Lin, C.-J. & Lin, J.-G. Effects of acupuncture-related intervention on chemotherapy-induced peripheral neuropathy and quality of life: An umbrella review. Complement. Ther. Med. 89, 103131 (2025).

  17. 17.

    Li, S. et al. Clinical Efficacy and Potential Mechanisms of Acupoint Stimulation Combined With Chemotherapy in Combating Cancer: A Review and Prospects. Front. Oncol. 12, 864046 (2022).

  18. 18.

    He, Y. et al. Clinical Evidence for Association of Acupuncture and Acupressure With Improved Cancer Pain. JAMA Oncol. 6, 271–278 (2020).

  19. 19.

    Zhang, C., Chen, J., Zhang, Y. & Yan, C. The Effect of Acupressure on Chemotherapy-Induced Anxiety and Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis. Complement. Med. Res. 32, 55–66 (2024).

  20. 20.

    Beikmoradi, A. et al. Acupressure and Anxiety in Cancer Patients. Iran. Red Crescent Med. J. 17, e25919 (2015).

  21. 21.

    de Valois, B. et al. Acupuncture in cancer care: recommendations for safe practice (peer-reviewed expert opinion). Support. Care Cancer 32, 229 (2024).

  22. 22.

    Zhang, H. W., Lin, Z. X., Cheung, F., Cho, W. C. & Tang, J. Moxibustion for alleviating side effects of chemotherapy or radiotherapy in people with cancer. Cochrane Database Syst. Rev. 2018, CD010559 (2018).

Laatste aanpassing: