Wat is yoga?

Yoga omvat verschillende elementen, zoals fysieke houdingen (asanas), ademhalingsoefeningen (pranayama), meditatie (dyana) en advies voor een ethische levensstijl. 1–⁠3  Hoewel yoga oorspronkelijk een spirituele praktijk was, wordt het nu vaak gebruikt om zowel je lichamelijke als geestelijke gezondheid te verbeteren. Er zijn veel verschillende yogavormen en -stijlen die kunnen variëren van rustige oefeningen tot intensieve oefeningen. 

Het beoefenen van yoga kan ook een leuke manier zijn om meer te bewegen. 1

Acupunctuur

Hier zijn een paar voorbeelden van verschillende soorten yoga. Naast deze vormen, bestaan er nog vele andere vormen van yoga.

  • Hatha yoga: Hatha yoga combineert fysieke houdingen met ademhaling en/ of meditatieoefeningen. 4

  • Ashtanga yoga: Ashtanga yoga, ook wel power yoga genoemd, is intensiever dan Hatha yoga. 5 Het bestaat uit het uitvoeren van verschillende houdingen en een speciale ademhalingstechniek. Bij Ashtanga yoga doe je een reeks oefeningen waarbij je zowel je boven- als onderlichaam gebruikt in gecoördineerde bewegingen. Zonnegroeten zijn een voorbeeld van zo’n oefening, waarbij de yogabewegingen dynamisch worden uitgevoerd in combinatie met voorwaartse en achterwaartse buigingen.

  • Iyengar yoga: Iyengar yoga is een vorm van Hatha yoga die de nadruk legt op detail, precisie en uitlijning bij het uitvoeren van de houdingen en ademhaling. 6 Iyengar yoga wordt beschouwd als een therapeutische, bijna medische vorm van yoga. Het maakt gebruik van ondersteunende hulpmiddelen en strikt ontworpen reeksen van houdingen om medische problemen aan te pakken.

  • Yoga Nidra: Yoga Nidra, ook wel yogaslaap genoemd, is een vorm van yoga die je helpt volledig fysiek, mentaal en emotioneel te ontspannen. 7 Het helpt je om contact te maken met je onderbewuste, wat zorgt voor meer helderheid en emotionele rust. Yoga Nidra combineert meditatie, lichaamsbewustzijn, ademhalingstechnieken en visualisatie om diepe ontspanning te bereiken.

Bij welke klachten en nevenwerkingen kan yoga helpen?

  • Levenskwaliteit
    Yoga kan je levenskwaliteit verbeteren. 1, 3, 8, 9  De meeste onderzoeken kijken echter alleen naar de korte termijn effecten van yoga. Het is nog niet duidelijk wat de effecten van yoga op lange termijn zijn voor levenskwaliteit.

  • Angst
    Yoga kan helpen bij het verminderen van angst tijdens en na de behandeling van kanker. 1, 2, 8

    De voordelen van yoga op (middel)lange termijn en voor mensen met uitgezaaide kanker moeten nog verder onderzocht worden. 2, 3

  • Depressie en gemoedsstoornissen
    Yoga kan helpen bij het verbeteren van depressieve symptomen en gemoedsstoornissen, zowel tijdens als na de behandeling. 1, 2, 8

    Er is nog meer onderzoek nodig om de (middel)lange termijn effecten van yoga op depressie en gemoedsstoornissen te bevestigen. 3

  • Vermoeidheid
    Yoga kan overwogen worden bij vermoeidheid, al is het mogelijke voordeel eerder beperkt. 1, 3, 8, 10, 11  Veel studies zijn kleinschalig en kijken niet naar het (middel)lange termijn effect van yoga op vermoeidheid. 3, 8

    De meeste hebben een hatha yoga component. 11  Bijkomende grootschalige onderzoeken zijn nodig om de onduidelijkheid op te lossen die ontstaat door zowel positieve als negatieve resultaten.

  • Slaapstoornissen
    Yoga kan helpen bij slaapstoornissen en je slaapkwaliteit verbeteren, alhoewel het voordeel eerder beperkt kan zijn.  1, 3  Studies zijn kleinschalig en evalueren niet de langetermijneffecten van yoga op slaapkwaliteit. Grotere studies zijn nodig om deze bevindingen te bevestigen en de langetermijneffecten te beoordelen. 3, 8

    Het soort yoga dat je doet en hoe vaak je het beoefent, kan ook een invloed hebben op de resultaten. 8  Vooral Yoga Nidra zou helpen bij het verbeteren van slaapkwaliteit, omdat het ontspanning bevordert. 7

  • Misselijkheid en braken tijdens chemotherapie
    Volgens richtlijnen is er op basis van huidige klinische studies onvoldoende bewijs voor het maken van aanbevelingen voor óf tegen yoga bij misselijkheid en braken tijdens chemotherapie. 1

  • Opvliegers
    Volgens richtlijnen is er op basis van huidige klinische studies onvoldoende bewijs voor het maken van aanbevelingen voor óf tegen yoga bij opvliegers. 1

  • Lymfoedeem
    Er is momenteel te weinig bewijs om aanbevelingen voor óf tegen yoga te maken bij lymfoedeem. 1, 9

    Yoga is een veilige vorm van beweging, maar toont geen bewijs van evidentie voor effectiviteit bij lymfoedeem. 12

  • Cognitie
    Er zijn momenteel te weinig studies om aanbevelingen voor óf tegen yoga te maken voor het verbeteren van geheugenproblemen, denkvermogen en klachten van verwarring. 1, 9

  • Pijn
    Yoga helpt mogelijks bij spier- en gewrichtspijn, al dan niet na de behandeling met anti-hormoontherapie. 8, 13

Tegenaanwijzingen voor yoga

Zijn er bijwerkingen van yoga?

Over het algemeen zijn er geen ernstige bijwerkingen van yoga. 3

Het aannemen van verkeerde houdingen, kan wel zorgen voor gespannen spieren of duizeligheid. 1  Yoga doe je daarom het best onder begeleiding van een instructeur.

De fysieke inspanning bij yoga kan risico’s met zich meebrengen voor mensen met kanker, vooral voor degenen met broze botten of zenuwpijn (neuropathie). 7

Alternatieven voor yoga?

De meeste vormen van yoga worden het best onder begeleiding gedaan om de veiligheid en correcte uitvoering van de houdingen te waarborgen. Yoga Nidra is echter heel geschikt om zelfstandig uit te voeren met behulp van audiogeleidingen. 7  In tegenstelling tot andere yogavormen waarbij je vaak verschillende houdingen moet aannemen, wordt Yoga Nidra liggend uitgevoerd. Dit maakt Yoga Nidra zeer geschikt voor mensen die vermoeid zijn, pijn hebben, beperkte mobiliteit hebben of complicaties door behandelingen ervaren. 

Qigong en tai chi vormen beide een alternatief voor yoga. Beide bestaan uit gecoördineerde bewegingen in combinatie met ademhaling en fysieke houdingen.

Het is mogelijk om enkel aan meditatie te doen, zonder de andere elementen van yoga te doen.

Andere vormen van lichaamsbeweging kunnen een goed alternatief zijn voor yoga. 3  Beweging helpt om je levenskwaliteit te verbeteren en vermoeidheid te verminderen. Onderzoek toont aan dat yoga bijna net zo effectief is als andere vormen van lichaamsbeweging voor het verbeteren van deze symptomen. Maar er is momenteel nog niet genoeg bewijs om dit met zekerheid te zeggen, omdat veel studies van lage kwaliteit zijn en weinig deelnemers hebben. Yoga is daarom maar één van de vele opties om actief te blijven. 8

Wordt yoga terugbetaald?

Sommige ziekenfondsen bieden een gedeeltelijke terugbetaling aan voor sporten in clubverband. Neem contact op met je ziekenfonds om te informeren naar de specifieke terugbetalingsvoorwaarden.

Hou er ook rekening mee dat instructeurs in clubverband niet altijd ervaring of kennis hebben met en over je medische situatie.

Waar vind ik professionele hulp?

Yoga doe je het best onder begeleiding van een instructeur. Op deze manier kan yoga op een veilige manier aangepast worden voor mensen met bepaalde medische aandoeningen of beperkte mobiliteit. 1

https://abhyasaleuven.be/yogabijkanker/

  1. 1.

    Greenlee, H. et al. Clinical practice guidelines on the evidence‐based use of integrative therapies during and after breast cancer treatment. CA. Cancer J. Clin. 67, 194–232 (2017).

  2. 2.

    Carlson, L. E. et al. Integrative Oncology Care of Symptoms of Anxiety and Depression in Adults With Cancer: Society for Integrative Oncology–ASCO Guideline. J. Clin. Oncol. 41, 4562–4591 (2023).

  3. 3.

    Cramer, H. et al. Yoga for improving health‐related quality of life, mental health and cancer‐related symptoms in women diagnosed with breast cancer. Cochrane Database Syst. Rev. 2017, CD010802 (2017).

  4. 4.

    Vollbehr, N. K. et al. Hatha yoga for acute, chronic and/or treatment-resistant mood and anxiety disorders: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE 13, e0204925 (2018).

  5. 5.

    Kim, S., Bemben, M. G., Knehans, A. W. & Bemben, D. A. Effects of an 8-Month Ashtanga-Based Yoga Intervention on Bone Metabolism in Middle-Aged Premenopausal Women: A Randomized Controlled Study. J. Sports Sci. Med. 14, 756–768 (2015).

  6. 6.

    Crow, E. M., Jeannot, E. & Trewhela, A. Effectiveness of Iyengar yoga in treating spinal (back and neck) pain: A systematic review. Int. J. Yoga 8, 3–14 (2015).

  7. 7.

    Giridharan, S. Yoga Nidra: A Promising Complementary Therapy for Enhancing Cancer Care. Cureus 16, e70536.

  8. 8.

    Giridharan, S., Ansari, J., Shanbhag, N. M. & Balaraj, K. Yoga as a Therapeutic Intervention in Cancer Care: An Umbrella Review of Systematic Reviews and Meta-Analyses. Cureus 16, e62668.

  9. 9.

    Danhauer, S. C. et al. Yoga for Symptom Management in Oncology: A Review of the Evidence Base and Future Directions for Research. Cancer 125, 1979–1989 (2019).

  10. 10.

    Gowin, K. et al. Integrative Therapies in Cancer Care: An Update on the Guidelines. Am. Soc. Clin. Oncol. Educ. Book 44, e431554 (2024).

  11. 11.

    Bower, J. E. et al. Management of Fatigue in Adult Survivors of Cancer: ASCO–Society for Integrative Oncology Guideline Update. J. Clin. Oncol. 42, 2456–2487 (2024).

  12. 12.

    Davies, C., Levenhagen, K., Ryans, K., Perdomo, M. & Gilchrist, L. Interventions for Breast Cancer–Related Lymphedema: Clinical Practice Guideline From the Academy of Oncologic Physical Therapy of APTA. Phys. Ther. 100, 1163–1179 (2020).

  13. 13.

    Mao, J. J. et al. Integrative Medicine for Pain Management in Oncology: Society for Integrative Oncology–ASCO Guideline. (2022).

Laatste aanpassing: